است و هيچ گونه آسايش خاطر و آرامش دل ندارد و موحد و يكتاپرست را تنظير كرده به كسى كه فقط يك مالك دارد و كسى جز او راهى و حقى بر او ندارد البته در سابق ( ج 24 ص 160 ) اخبار و احاديثى نقل شده كه اين آيه در باره امير مؤمنان على عليه السّلام و غاصبان حقش نازل شده در هر صورت اين آيه اشعار بنكوهش شرك خفى دارد چون وقتى انسان ديگرى را در عبادتش شريك سازد و براى نمايش به او و رياء عملى را انجام دهد بالاخره آن شخص را در اين عمل ذى حق نموده چون مقدارى از عمل و يا كيفيت آن را براى او انجام داده و لذا خداوند روز قيامت به او اخطار مىكند كه من از تمام شركاء بىنيازترم عبادتت همه براى آن شخص و تو هم پاداش و ثواب عملت را از همان شخص دريافت كن از همان كسى كه او را با من شريك و سهيم نمودى . مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ يعنى كسى كه در اعمالش ثواب اخروى را منظور داشته تشبيه بزراعت و حرث نموده از لحاظ اينكه ثواب اخروى فائده و محصولى است كه به وسيله عمل و كارهاى اين جهان بدست‌مىآيد و لذا گفته‌اند ( الدّنيا مزرعة الآخرة ) نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ در مقابل يك عمل ده برابر تا هفتصد برابر و بالاتر به او عطا خواهيم كرد وَ مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا يعنى منافع دنيوى را منظور داشته باشد نُؤْتِهِ مِنْها مقدارى از دنيا باندازه‌اى كه قسمت او نموده‌ايم به او ميدهيم و البته ممكن است كوشش دنيوى او علت منافع و سود بيشترى هم بشود وَ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ چون عملش از لحاظ نيت كه جان و روح عمل است بىارزش و باطل است و هر كس آنچه را نيت كرده باشد به او خواهد رسيد و در تفسير از حضرت صادق عليه السّلام نقل است كه مال و فرزندان حرث و نتيجه كوشش دنيوى است و اعمال نيك و شايسته هم حرث و كشت اخروى و گاهى ممكن است خداوند به گروهى هر دو را عنايت فرمايد و در كافى از امام ششم نقل شده كه فرمود كسى كه از نقل احاديث و مطالب دينى غرض و هدف دنيوى داشته باشد در آخرت بهره‌اى ندارد و هر كس امور اخروى را در نظر بدارد خداى مهربان خير دنيا و آخرت را به او عنايت خواهد فرمود . و در مجمع از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل نموده كه فرمود هر كه در نيت خود امور دنيوى را در نظر داشته باشد خداوند كارهاى او را پريشان و مشتت نموده و هميشه فقر و تهيدستى را در نظرش مجسم داشته و از تنگدستى ميترسد و از مزاياى دنيا جز همان مقدار به او نخواهد رسيد ولى آن كس كه در اعمال و فعاليت خود متوجه امر اخروى باشد خداوند امور او را مرتب و منظم داشته و طبع و حالت بىنيازى در روحش قرار ميدهد و دنيا هم با كمال سهولت و تسليم به او رو مىكند . و در كافى است كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود منظور از آيه فوق مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ شناخت و معرفت امير مؤمنان و ائمه اطهار عليه